تبلیغات
علمی - علم بهداشت
پنجشنبه 17 دی 1388

علم بهداشت

   نوشته شده توسط: ali neisari    

علم بهداشت شاخهٔ پزشکیِ علوم کاربردی است که با بهداشت انسان، حیوان، گیاه یا بهداشت محیط سر و کار دارد. بهداشت علم حفظ سلامت وتندرستی است.

سازمان جهانی بهداشت WHO سلامت را رفاه کامل جسمی روانی اجتماعی تعریف می کند که همان آسایش تن و روان (‌پرورش جسم و روح) می‌باشد. اگر جسم سالم باشد و روح آرام فرد می‌تواند آرامش و رفاه مورد نظر خود را تامین کند و سلامت نه فقط فقدان بیماری است.

بهداشت در ایران سه شاخه اصلی دارد: بهداشت حرفه‌ای ( اموری که باید در کارگاهها و کارخانه‌ها رعایت کرد)، بهداشت محیط ( مسائل مربوط به آب ، محیط زیست و شهری ، مغازه‌ها و ...) و بهداشت عمومی ( پیش کیری از بیماریها ، مادر و کودک ، تنظیم خانواده ، واکسیناسیون و ...). امروزه رشته مهندسی بهداشت حرفه‌ای از نظر بازار کار وضعیت بهتری دارد.

رشته مهندسی بهداشت حرفه‌ای بدلیل تخصصی بودن ازطرفی و بدلیل اینکه کشور روبه صنعتی شدن می‌رود یک نیاز اساسی جهت رسیدن به توسعه پایدار می‌باشد. زیرا نیروی انسانی ماهر سالم است که می‌تواند توسعه پایدار راتضمین نماید واین امر ممکن نمی‌گردد مگر اینکه اجرای علم وضوابط بهداشت حرفه‌ای در جامعه نهادینه گردد.

تاریخچهٔ بهداشت

 

بیماری‌ها تا حدود ۳۹۰۰ سال قبل از مسیح، صرفاً بلای آسمانی به شمار می‌آمدند و کسی به درمان و رسیدگی به حال بیماران اقدام نمی‌کرد.

با این وجود، مردم دوران پیشاتاریخ با توجه به تجربیات و نیز، اعتقادات مذهبی یا خرافی خود، به گونه‌ای از بیمار شدن جلوگیری می‌کردند.

در روم باستان، بهداشت به عنوان نماد سلامتی شناخته می‌شد. به همین منظور، حمام‌های عمومی متعددی در شهرهای مختلف ساخته می‌شدند، که شرق نیز رواج یافتند. علاوه بر استحمام که تا حدودی مفهومی تزکیه‌کننده داشت، ماساژ و کرم‌های معطر نیز مورد استفاده قرار می‌گرفتند. منشأ کلمهٔ بهداشت  نیز به همان دوره، و به الههٔ سلامتی و پاکیزگی، هیجیا ، دختر اسقلبیوس بازمی‌گردد.

 در ابتدای قرون وسطی، استحمام به عنوان پاک‌کنندهٔ روح، در میان بسیاری از مردم متداول شد. ولی به مرور زمان و با گسترش اعتقادات خرافاتی مبنی بر این که آب موجب باز شدن منافذ پوست و ورود بیماری‌ها به بدن می‌شود، استحمام از رواج افتاد؛ و حمام‌های عمومی منبعی برای ابتلا به بیماری‌ها شناخته شد. در مقابل، چرک بدن لایهٔ محافظی در برابر بیماری‌ها پنداشته شد. به‌علاوه، توالت‌ها در مکان عمومی و در ملأ‌عام قرار داشتند (حتی در قلعهٔ پادشاهان)، و فضولات در کوچه‌ها منظره‌ای طبیعی شناخته می‌شد. دست‌ها و صورت تنها بخش‌هایی از بدن که در این دوره به طور منظم شست‌وشو می‌شدند.

 به این ترتیب، برای پوشاندن بوی بد بدن تنها از انواع عطر استفاده می‌شد.این وضع در دوران رونسانس به علت شیوع بیماری‌هایی خطرناک، چون سیفیلیس و طاعون بدتر شد. مردم برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری‌ها، استفاده از آب را به حداقل رسانیدند، و برای شست‌وشو تنها از پارچه‌هایی خشک استفاده می‌کردند.

در دورهٔ پادشاهی لویی شانزدهم، استفاده از آب ,دوباره و به تدریج متداول شد. توالت و دست‌شویی‌ها به اتاق‌هایی جداگانه منتقل شد و استحمام به دور از چشم دیگران انجام گرفت. داشتن حمام در خانه رواج یافت؛ هرچند هدف از آن‌ها در درجهٔ اول استراحت بود، و نه شست‌وشو.

در قرن نوزدهم، استحمام لازمهٔ رعایت بهداشت فردی شد و شستن دست و صورت با صابون در میان اغلب مردم رواج یافت. در اواخر قرن نوزدهم، اکثر ساختمان‌ها در اروپا دارای حمام و دست‌شویی بودند. ایجاد شبکه‌های فاضلاب زیرزمینی و تصفیه‌خانه نیز در قرن بیستم موجب ارتقای سطح بهداشت عمومی در شهرها شد. به علاوه، سازمان جهانی بهداشت در سال ۱۹۴۶، به منظور هماهنگی و ارتقای وضعیت بهداشت عمومی در سطح جهان تأسیس یافت.

 

بهداشت در جهان اسلام

 

با ظهورش در قرن هفتم پس از میلاد، اسلام تأکید زیادی بر رعایت بهداشت و پاکیزگی داشت. علاوه بر ضرورت پاکیزگی در حین نماز‌های پنجگانه با وضو و غسل، واجبات و توصیه‌های دیگری (از جمله رعایت بهداشت غذایی، مسواک زدن، استحمام، تطهیر نجاسات...) در رابطه با رعایت بهداشت در دین اسلام وجود دارد.

سطوح بهداشت

 

طبق سازمان جهانی بهداشت، بهداشت به بر سه سطح استوار است: پیشگیری سطح اول، سطح دوم و سطح سوم.

پیشگیری سطح اول

 

این مرحله عبارت است از مجموعهٔ اقداماتی که برای جلوگیری از بروز بیماری انجام می‌شود. این اقدامات موجب بالا رفتن میزان قدرت جسمی و روانی افراد جامعه و سالم‌تر شدن محیط زندگی می‌شود؛ و خود به دو مرحله تقسیم می‌شوند:

ارتقای بهداشت

 

 

آموزش شیوهٔ صحیح مسواک کردن دندان در عراق.

شامل آموزش همگانی بهداشت، بهبود رژیم غذایی بر اساس گروه‌های سنی، فراهم آوردن شرایط مناسب مسکن، کار، و تأمین تفریحات سالم می‌شود.

حفاظت ویژه در مقابل وقایع بهداشتی و بیماری‌ها

 

شامل روش‌هایی اختصاصی است که از بروز برخی بیماری‌ها جلوگیری می‌کند؛ همچون تزریق واکسن برای پیشگیری از ابتلا به سرخک، کزاز، سیاه‌سرفه، فلج اطفال و...، سمپاشی برای مبارزه با پشهٔ مالاریا، استفاده از کپسول ویتامین A برای جلوگیری از ابتلا به شبکوری، کم کردن گردوغبار در معادن برای پیشگیری از بیماری‌های ریوی نزد کارگران، و مبارزه با آلودگی هوا و استعمال دخانیات برای پیشگیری از سرطان ریه.

 

پیشگیری سطح دوم

 

این مرحله شامل تشخیص به موقع بیماری و درمان مناسب و به سرعت است. این اقدامات برای جلوگیری از سیر بیماری به طرف مراحل پیشرفته، به وجود آمدن نقص و ناتوانی و سرایت بیماری به افراد سالم ضرورت دارد.

پیشگیری سطح سوم

 

در این مرحله، هدف متوقف کردن سیر بیماری و جلوگیری از ناتوانی کامل یا مرگ است. فیزیوتراپی برای برگرداندن حرکت به یک عضو عارضه‌دیده، نمونه‌ای از این اعمال است. عمل‌های جراحی، استفاده از عینک، سمعک و ورزش‌های مخصوص، مثال‌هایی دیگر از اقداماتی هستند که برای بازگرداندن قسمتی از توانایی‌های از دست رفته یا جلوگیری از ناتوانایی بیش‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

بهداشت فردی

 

 

شستن دست‌ها یکی از مهم‌ترین شیوه‌های رعایت بهداشت فردی و جلوگیری از انتقال بیماری‌های مسری است.

بهداشت فردی متشکل از روش‌ها و اصولی جهت پیشگیری از بروز انواع بیماری‌ها و پاکیزه نگه‌داشتن اعضای بدن است. ساده‌ترین امور اعم از شستشوی دست و یا استحمام کل بدن، نظافت مو و ناخن و رعایت اصول نظافت و پاکیزگی لباس و انواع پوشش‌های فردی می‌تواند سلامت یک فرد را تا حدود بسیار زیادی تأمین کند.

بهداشت فردی پایهٔ اصلی سلامت فرد و در نهایت یک جامعه را تشکیل می‌دهد. با رعایت چندین نکتهٔ ساده و روزمره در زندگی فرد، امنیت بالایی برای وی حاصل می‌شود که نتیجهٔ آن پیشگیری بهتر از درمان خواهد بود.

هدف بهداشت غذایی پیشگیری از آلودگی غذایی، گسترش بیماری‌ها، و جلوگیری از مسمومیت غذایی است. قوانین بهداشتی غذایی راه‌های امنی را برای آماده کردن و نگهداری مناسب مواد غذایی، و خوردن درست غذا ذکر می‌کنند.[

 

مسمومیت

 

مسمومیت های غذایی و به طور کلی بیماری هایی که مربوط به غذا می شود یکی از شایع ترین مسائلی است که دانش آموزان و مربیان بهداشت با آن درگیر می شوند.


    مسمومیت های غذایی در اثر خوردن مواد غذایی ای به وجود می آید که به وسیله باکتری، ویروس، انگل، سموم شیمیایی و سایر مواد مضر دیگر آلوده شده باشد. زمانی که این مواد غذایی آلوده راهی دستگاه گوارش می شوند علائمی مانند حالت تهوع، دردهای شکمی، اسهال و یا تب در فرد به وجود می آیند و حتی در موارد پیشرفته تر می تواند منجر به خطرات جدی تری مانند از کار افتادن کلیه ها و حتی مرگ شود.


    از طرف دیگر کوچکترین کم توجهی و نظارت نکردن بر بوفه ها یا رعایت اصول بهداشتی از سوی دانش آموزان و کارکنان مدرسه می تواند موجب بیمار شدن تعداد بسیاری از دانش آموزان شود.


    البته فعالیت های مربیان بهداشت فقط به نظارت محدود نمی شود بلکه آموزش دانش آموزان، کارکنان مدرسه و حتی والدین از مسئولیت های آنان است زیرا تمام دانش آموزان در زنگ های تفریح از مواد غذایی ارائه شده در بوفه استفاده نمی کنند. بعضی ها از مغازه های مختلف و حتی دستفروشان خوراکی می خرند و بسیاری هم خوراکی هایی که در منزل و از سوی والدین تهیه شده است را به مدرسه می آورند. بنابراین باید به دانش آموزان و والدین آنها در انتخاب خوراکی های مناسب برای مدرسه، شرایط ایده آل نگهداری مواد غذایی، دمایی که مواد غذایی مختلف در آن فاسد می شوند و به طور کامل پخته شدن و گرم کردن یا سرد کردن کامل آنها اطلاعاتی داده شود.


    تلاش های مربیان بهداشت برای ارتقای سطح بهداشت مواد غذایی مصرف شده توسط دانش آموزان نباید مقطعی باشد، بلکه باید به جزئی از سیاست های کلی و خط مشی مدیران و مسئولان مدرسه تبدیل شود. اگر رعایت اصول بهداشتی، آموزش دانش آموزان و والدین و کارکنان و رعایت قوانینی خاص در این باره جزو سیاست های مدرسه باشد، دیگر با تغییر مدیر، مربی بهداشت یا سایر کارکنان این اصول به فراموشی سپرده نمی شود.


    قوانین و اصولی که به منظور ارتقای سطح بهداشت مدرسه وضع می شوند باید بر پایه همکاری همه جانبه و متقابل دانش آموزان، کارکنان مدرسه و والدین باشد. بهتر است این قوانین به صورت مکتوب درآیند و در آنها به طور دقیق مشخص شود چه کار باید انجام شود، ضرورت انجام این کار به چه علت است و چه کسی باید آن را انجام دهد. همچنین می توان در ابتدای هر سال تحصیلی، براساس قوانین کلی که قبلاً تنظیم شده اند، برنامه های خاصی برای ارتقای سطح سلامت در نظر گرفت، بودجه لازم را به آن اختصاص داد و برای رسیدن به آن اهداف مهلت زمانی تعیین کرد.


    آموزش والدین و استفاده از همکاری آنها به موازات سایر برنامه های بهداشتی مدرسه باید در دستور کار قرار گیرد. والدین می توانند بیشترین تاثیر را روی فرزندانشان بگذارند و با الگوسازی مناسب آنها را به رعایت اصول بهداشتی مانند شستن دست ها ترغیب کنند. اگر والدین و مسئولین مدرسه در کنار یکدیگر برای آموزش اصول بهداشت و تغذیه مناسب به دانش آموزان تلاش کنند نتایج بسیار بهتری حاصل خواهد شد.


    یکی از مواردی که به افزایش سطح سلامت مواد غذایی ارائه شده در مدرسه کمک می کند نظارت کامل و پیوسته بر بوفه و آشپزخانه و کارکنان آن است. رعایت کردن اصول بهداشت فردی کارکنان این بخش از جمله مواردی است که باید به طور مکرر مورد نظارت قرار گیرد. این افراد باید به طور مرتب استحمام کرده، لباس های تمیز بپوشند، در حین کار از شستن دست ها طفره نروند و زمانی که بیمار هستند به سر کار نیایند و آزمایش های صحت سلامت باید هر ۶ ماه یکبار انجام شود.

 همچنین باید به آنها در چگونگی شرایط نگهداری مواد غذایی مختلف و مدت زمان پخت کامل آموزش داد تا به طور ناخواسته غذای فاسد به دانش آموزان عرضه نکنند. وسایل مورد استفاده در آبدارخانه، آشپزخانه و بوفه باید کاملاً سالم و تمیز باشند. از ظروف یا وسایل آشپزخانه شکسته یا لب پریده یا وسایلی که به راحتی تمیز نمی شوند نباید استفاده کرد. یخچال باید کاملاً سالم باشد و توانایی خنک کردن مواد غذایی را داشته باشد.

 

 فضای آشپزخانه نباید به گونه ای باشد که افراد زیادی به داخل آن رفت وآمد داشته باشند. فقط کارکنان این بخش می توانند وارد آشپزخانه شوند و از وسایل آن استفاده کنند. متاسفانه در برخی از مدارس، فضای آشپزخانه، محلی برای انبار کردن وسایل مختلف شده است. همچنین بهتر است برای محدود کردن ورود و خروج ها به آشپزخانه، یخچالی را در بیرون آشپزخانه گذاشت تا دانش آموزان خوراکی هایی که باید خنک نگهداری شوند را در آن بگذارند.


    یکی از مواردی که رعایت آن تا حد زیادی در کم شدن بیماری های دانش آموزان مؤثر است، ترغیب کردن دانش آموزان به شستن دست بعد از رفتن به دستشویی و قبل از غذا خوردن است. اولین قدم برای این کار، این است که تعداد شیرهای دستشویی باید متناسب با تعداد دانش آموزان مدرسه باشد تا آنها به بهانه شلوغ بودن از شستن دست منصرف نشوند. همچنین باید آب گرم و صابون مایع نیز به مقدار کافی در دسترس دانش آموزان باشد. اگر مدرسه سالن غذاخوری دارد، بهتر است در ورودی سالن، دستشویی جداگانه ای وجود داشته باشد تا دانش آموزان قبل از خوردن غذا دست هایشان را بشویند. همچنین در اردوها اگر غذا در مکانی سرو می شود که آب در دسترس نیست می توان به جای آن از ژل های مخصوص شستن دست استفاده کرد.


    دوره ابتدایی، بهترین فرصت برای انتقال مفاهیم و اصول بهداشتی به دانش آموزان است به گونه ای که آنها بتوانند در سال های آینده نیز این اصول را در زندگی خود مراعات کنند. بهتر است در این دوران به دانش آموزان درباره خرید نکردن از دستفروشان، انتخاب مواد غذایی سالم به عنوان تغذیه مدرسه و خوردن غذاهای مختلف با دمای مناسب (کاملاً گرم یا کاملاً سرد) آموزش داد. این آموزش ها می توانند در قالب بروشور، پوستر، نمایش و مسابقات مختلف به دانش آموزان ارائه شوند.


Foot Complaints
یکشنبه 15 مرداد 1396 02:37 ب.ظ
I love your blog.. very nice colors & theme. Did you create this website yourself or did you hire someone to do
it for you? Plz reply as I'm looking to design my own blog and would like to
know where u got this from. kudos
browningvmspqkjtnd.jimdo.com
دوشنبه 9 مرداد 1396 01:17 ق.ظ
It's appropriate time to make some plans for the future
and it is time to be happy. I have read this post and if I could
I desire to suggest you some interesting things or tips.
Perhaps you could write next articles referring
to this article. I want to read more things about it!
How do you get taller?
یکشنبه 8 مرداد 1396 11:23 ق.ظ
hi!,I like your writing very so much! share we keep up a correspondence
more approximately your article on AOL? I need an expert on this space
to unravel my problem. Maybe that's you! Looking ahead to peer you.
manicure
چهارشنبه 23 فروردین 1396 03:17 ق.ظ
Hi there, I would like to subscribe for this weblog to obtain most up-to-date
updates, so where can i do it please help.
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 06:11 ق.ظ
Hey there! I simply wish to give you a huge thumbs
up for the excellent info you've got right here on this post.
I am returning to your site for more soon.
مریم
پنجشنبه 27 مهر 1391 12:12 ب.ظ
چندخبرعلمی درسایت بنویسید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر